BÙI GIÁNG & TRỊNH CÔNG SƠN


GIỚI THIỆU



Bộ “Khảo Luận Về Bùi Giáng và Trịnh Công Sơn” do chúng tôi biên soạn gồm ba cuốn, hai cuốn viết về Bùi Giáng và một cuốn viết về Trịnh Công Sơn:

- Thi Ca Tư Tưởng Bùi Giáng
- Niềm Vui Ẩn Mật Trong Văn Thơ Bùi Giáng
- Bầu Trời Âm Nhạc Trịnh Công Sơn           

Trải qua một thời gian luộm thuộm kéo dài, giữa đường đời có đủ loại gian nan của mồ hôi và nước mắt, chúng tôi đã lặng lẽ lui tới, cố lắng nghe những âm thanh lạ thường ẩn khuất trong tác phẩm của hai ông. Chúng tôi cẩn thận đối chiếu những gì hai trái tim cùng chung huyết thống tài hoa ấy phát biểu. Nhận thấy, những rung cảm được biểu lộ trong tác phẩm của hai ông quả là những rung cảm của những người huynh đệ ruột rà của cùng một thế hệ, một thế hệ vừa có điều kiện thụ hưởng tròn đầy những di sản văn học tinh hoa từ muôn hướng kim cổ Đông Tây, và vừa phải nhận chịu những nỗi đau đớn tột cùng từ mười phương xung đột giáng xuống.

Bùi Giáng sinh năm 1926, Trịnh Công Sơn ra đời 13 năm sau đó. Bùi Giáng mất năm 1998, Trịnh Công Sơn lìa đời sau đó 3 năm. Nghĩa là họ có 59 năm "chung sống" trong cùng một hoàn cảnh xã hội, cùng bị dày vò vì thác lũ loạn ly, cùng buồn vui ngọt đắng với từng môi trường văn nghệ thất thường. Trong bối cảnh chung ấy, biết bao tuế nguyệt trải qua, hai ông đã lặng lẽ chia xẻ, âm thầm chiêm nghiệm, thôi thúc sáng tác, và lai láng hiến tặng cho đồng loại những tác phẩm nghệ thuật ngát hương muôn đời.

Giá trị độc đáo hàm chứa bên trong những tác phẩm nghệ thuật ấy, có vẻ như chẳng có gì bí ẩn cả, trái lại, nó chính là những giá trị bình thường của đời sống bình thường chung quanh chúng ta. Nó rất thân thiết với mọi người từ trong căn để. Nhưng vì đa số chúng ta thì bộn bề công việc sinh nhai nên không để ý tới, hoặc thỉnh thoảng có nhìn thấy thoáng qua nhưng vụng về phát biểu, còn những bậc tài hoa thì vì chẳng nặng nề bôn ba cơm áo hằng ngày nên được rộng đường phát biểu tận tường, bằng một loại ngôn ngữ mỹ miều mang tên Nghệ Thuật .

Về ngôn ngữ nghệ thuật, Bùi Giáng và Trịnh Công Sơn tỏ ra là hai nghệ sĩ vương giả hàng đầu của thế kỷ. Hai ông thường tác hợp những giá trị bình thường ấy bằng ngôn ngữ vi vu phi phàm, loại ngôn ngữ vượt lên trên và phân biệt với cái phàm phu thô vụng, và là yếu tố tạo thành tác phẩm giàu mỹ cảm, nhẹ nhàng nâng đỡ người thưởng ngoạn vào những giờ phút mà tâm hồn hoang mang buông chùng giữa bao cơn cuộc náo động của thế gian.

Lắm khi loại ngôn ngữ ấy minh bạch rõ ràng, nhưng cũng không ít khi trở cơn tam bành gay cấn. Đó là sự chuyển mình tự nhiên của ngôn ngữ nghệ thuật. "Thì có lẽ như bây giờ lần nữa. Một bài ca sẽ chuyển điệu khôn hàn. Lời gay cấn đầu thai trên vó ngựa. Hồn hóa sinh về núi đá mưa ngàn" (BG). Họ hồn nhiên sáng tác, thuận tình theo sứ mệnh ngấm ngầm của nghệ thuật muôn thuở. Nghệ thuật muôn thuở ấy, chính là nghệ thuật yêu thương cuộc đời trọn vẹn buồn vui này, là nghệ thuật khiêu vũ nhịp nhàng giữa phong ba của trăm năm hồng lệ, là phi thân không chướng ngại giữa cát bụi hồng trần. Đó, những giá trị sống động bình thường và phi thường ấy, chính là quà tặng vô giá của những anh tài gởi lại cho nhân thế mai sau.

Trước khi về chin suối
Em xin gửi đá vàng
Của trăm năm buồn tủi
Về trở lại nhân gian
(Bùi Giáng)

Trao lại cho nhân gian mối tình nghệ thuật đá vàng mà người tích góp được trong cuộc đời buồn vui của mình cho nhân gian ở lại. Gửi lai cho nhân gian số lượng không đếm được những âm thanh ngậm ngùi của sử lịch ngày-tháng-ngao-du giữa cát bụi hồng trần. Đó là ý nguyện của người trao. Phần còn lại thuộc về ý chí của kẻ nhận.

Em về mấy thế kỷ sau
Nhìn trăng có thấy nguyên màu ấy không
Anh đi để lại đôi dòng
Lá rơi có dội ở trong sương mù
(Bùi Giáng)

Cả 3 cuốn sách của chúng tôi đều là cố gắng của kẻ nhận, muốn thọ nhận những giá trị có thật của đời sống, những giá trị thoát tục nhưng không thoát tục mà các nghệ sĩ tài hoa đã góp nhặt từ chính đời sống trần tục này, những giá trị cốt lõi mà thường nằm ẩn khuất bên trong những kiệt tác. Chúng ta nhận là nhận những giá trị nguyên chất, những màu trăng nguyên sơ vậy.

Công việc biên soạn nhọc nhằn này đã kéo dài lận đận nhiều năm, đụng chạm bao thách thức tự nhiên giữa đời, từ tinh thần tới thể chất, cho nên chắc không tránh khỏi những trang tờ thiếu sót, những lời lẽ bất tòan, điều mà có thể gây ra những chê trách gần xa. Chúng tôi đang chăm chú lắng nghe những lời chỉ chích khắt khe ấy và mong đón nhận những hình thức hợp tác cùng chúng tôi, để giúp cho những giá trị nguyên thủy trong tác phẩm của họ -- Bùi Giáng và Trịnh Công Sơn -- khỏi phải chìm khuất trong sương mù một cách oan uổng dưới con mắt hậu thế thuộc mấy thế kỷ sau này và sau nữa.


NGUYEN QUANG THANH
18 Oct. 2012

























K h ả o   L u ậ n   V ề
NGUYEN QUANG THANH   biên soạn
Trịnh Công Sơn
 (1939 - 2001)
Bùi Giáng
(1926 - 1998)
M. Heidegger:
"Thi nhân tác hà dụng? Thi sĩ, để làm gì?" “… Và để làm gì, thi nhân trong thời buổi điêu linh thống khổ?” … Giả sử rằng thời buổi thống khổ điêu linh còn có được một cơ hội qui hồi, phục chuyển, thì cuộc phục chuyển qui hồi nọ chỉ có thể xảy ra là lúc cõi đời hồi chuyển từ căn để u uyên, và nói thế, giờ đây chỉ có nghĩa đơn sơ là: nếu cõi đời hồi chuyển qui phục từ nơi vực sâu không đáy. Trong thời đại của đêm tối cõi đời, cái vực sâu không đáy kia của cõi đời phải được thể nghiệm và được kiệt tận miên bạc bình sinh. Và muốn vậy thì điều cần thiết là phải có vài kẻ đạt tới cái chỗ cùng tận của cái đáy vực sâu không đáy. … Thi nhân là những con người, những con kẻ, của những con đời tử diệt phù du, đã ngậm ngùi trang nghiêm túc mục ca ngâm Tửu Thần, và ngấn tồn những ngấn tích, và lưu tích những lưu tung của những thánh thần trôi biệt, và ở lại lập-tồn-lưu-ngụ tại chỗ ấn tích in rêu kia, và vạch ngấn ra một miền cho những đồng bào phù du, tử diệt, và vạch ngấn ra cho họ, cái con đường của phục chuyển hồi quy. (Martin Heidegger, Thi Sĩ Để Làm Gì, Bùi Giáng, Sương Bình Nguyên)

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Chúng tôi rất mong nhận được những sáng tác về Bùi Giáng và Trinh Công Sơn cũng như những ý kiến đóng góp của các bạn đọc về trang web này. Vui lòng liên lạc: quangthanh789@yahoo.com

Chúng tôi đặc biệt cám ơn MariaLai & Minh Tu, đã rộng lòng nâng đỡ tinh thần chúng tôi trong thời gian thực hiện việc biên soạn nhọc nhằn này, mà đã kéo dài lôi thôi luộm thuộm từ bấy tới nay. 
17 Feb.2012 - 18. Oct. 2012


Thi sĩ sinh ra như mọi người giữa cỏ cây ly kỳ, và chết đi giữa cỏ cây ly kỳ gay cấn.
(BUI GIANG)

KHẢO LUẬN VỀ BÙI GIÁNG & TRINH CÔNG SƠN


I:
Bầu Trời Âm Nhạc Trịnh Công Sơn
* 18 Tiểu Luận Về Một Số Ca Khúc của TCSơn
* 35 Ca Khúc TCSơn – Anh Việt - Music Sheets

2 : Thi Ca Tư Tưởng Bùi Giáng
PHẦN 1: KHỞI HÀNH
1.1 Nàng Thơ Đẹp
1.2. Đi Tìm Kiếm Một Cái Gì
1.3. Ai Giết
1.4. Suối Nguồn
1.5. Lời Không Tiếng
1.6. Mình Với Ta


PHẦN 2: SÓNG, SUY TƯ & SÁNG TÁC
2.1. BG Sóng Cuộc Đời BG
2.2. BG, Tư Tưởng

2.3. BG, Thi Ca
2.4. Thế Gian Điên, Thế Gian Tỉnh
2.5. Ẩn Ngữ "Mẫu Thân" và "Cô Em Mọi"


3. Niềm Vui Ẩn Mật Trong Văn Thơ Bùi Giáng

1. Dẫn Nhập
2. Niềm Vui Ẩn Mật
3. Em Bé
4 Phụng Hiến
5. Kiếm Cái Đời
6. Hoa Ngõ Hạnh
7. Trăng Tỳ Hải
8. Othello và Antony
9. Ông Trời Chịu Thua
10. Trời Bữa Đó
11. Kỷ Niệm Suối Vàng
12. Kỷ Niệm Thiên Đường
13. Thần Tiên
14. Nàng Thơ Đẹp và Bọn Đầu Chưa Ráo Máu
15. Theo Đuôi Một Cái Đuôi
17. Ông Trời Say Rượu
18. Người Là Ai
19. Anh và Em Vào Rừng
20. Nông Dân
21. Nói Với Tuổi Mọt Sách


TRANG THÂN HỮU & BẠN ĐỌC
Khảo Luận Về Bùi Giáng và Trịnh Công Sơn  -  Nguyen Quang Thanh biên soạn
Website: www.nguyenquangthanh.com  -  tác giả tự trình bày